سامانه «سماح» (سامانه مشتاقان اربعین حسینی) یک بستر رسمی ثبتنام و مدیریت زائران اربعین است که توسط نهادهای مرتبط مانند سازمان حج و زیارت و با همکاری دستگاههای امنیتی، درمانی و حملونقل راهاندازی شده. در آخرین بهروزرسانیها، ثبتنام در این سامانه برای دریافت خدماتی مثل بیمه، برنامهریزی تردد، مدیریت مرزها و حتی دریافت ارز اربعین الزامی شده است. زائر بعد از ثبتنام، اطلاعات هویتی، وضعیت خروج از کشور و مرز انتخابی را ثبت میکند و بدون ثبت در سماح عملاً امکان استفاده از بسیاری از خدمات رسمی (مثل بیمه و ارز دولتی) را ندارد. همچنین دادههای این سامانه بهصورت یکپارچه در اختیار نهادهای مرزی و انتظامی قرار میگیرد تا ازدحام و مشکلات تردد مدیریت شود.
«کد ناخدا» یک کد رهگیری یا تأیید هویت است که بعد از تکمیل ثبتنام در سماح و تأیید اطلاعات زائر صادر میشود و نقش کلیدی در دریافت خدمات بعدی دارد؛ از جمله خرید ارز اربعین از بانکها و صرافیهای مجاز. این کد در واقع نشان میدهد که اطلاعات فرد در سامانههای مرتبط (مثل پلیس گذرنامه و سیستمهای بانکی) تطبیق داده شده و مورد تأیید است. در روندهای جدید، بدون ارائه کد ناخدا امکان دریافت ارز یا برخی خدمات رسمی وجود ندارد، چون این کد بهعنوان مرجع استعلام سریع هویت و وضعیت ثبتنام زائر استفاده میشود و جلوی سوءاستفاده یا ثبتنامهای تکراری را میگیرد.
